Box 3 is het onderdeel van de inkomstenbelasting dat spaargeld, beleggingen en overig vermogen belast. Het is ook het onderdeel waarover de afgelopen jaren het meest is gediscussieerd en geprocedeerd — en dat maakt het extra belangrijk om de basis goed te begrijpen.
Definitie
Box 3 belast je vermogen: de waarde van je bezittingen (zoals spaargeld, beleggingen en een tweede woning) minus je schulden, op de peildatum aan het begin van het kalenderjaar.
Waarom box 3 anders werkt dan box 1
In box 1 betaal je belasting over wat je daadwerkelijk verdient. Box 3 werkt fundamenteel anders: het belast een verondersteld ("forfaitair") rendement over je vermogen, ongeacht wat je in werkelijkheid aan rente, dividend of waardestijging hebt behaald.
Let op
Dit forfaitaire systeem is precies waar de bekende rechtszaken over gingen: mensen met een laag werkelijk rendement betaalden soms belasting over een fictief hoger rendement. De regels zijn daardoor de afgelopen jaren aangepast en kunnen blijven veranderen.
Wat valt er onder box 3?
- Spaargeld en deposito's
- Aandelen, obligaties en beleggingsfondsen buiten een pensioenregeling
- Een tweede woning of ander onroerend goed
- Cryptovaluta
- Overige vorderingen, verminderd met schulden
Je eigen woning (met de bijbehorende hypotheek) valt niet in box 3, maar in box 1.
Peildatum en vrijstelling
Voor box 3 telt je vermogen op één peildatum: 1 januari van het belastingjaar. Wat je op die datum bezit, telt mee — tussentijdse schommelingen daarna zijn voor dat jaar niet relevant.
Daarnaast geldt een heffingsvrij vermogen: een bedrag waarover je geen belasting betaalt. Pas boven dat bedrag wordt vermogen in box 3 belast.
Voorbeeld
Stel je hebt op 1 januari €40.000 spaargeld en geen andere bezittingen of schulden. Zolang dit onder het heffingsvrije vermogen valt, betaal je over dat bedrag geen box 3-belasting. Overschrijd je de grens, dan wordt alleen het deel daarboven belast.
Hoe verhoudt box 3 zich tot vermogensopbouw?
Voor wie structureel vermogen opbouwt — via sparen, beleggen of een combinatie — is het belangrijk om box 3 mee te nemen in de afweging tussen sparen en beleggen. Lees hierover meer in sparen of beleggen: wat past bij jou?
Praktische tip
Houd een overzicht bij van je vermogen per 1 januari: saldo's, beleggingswaarde en eventuele schulden. Dat overzicht heb je nodig bij het invullen van je aangifte en helpt je om verrassingen te voorkomen.
Samengevat
Samengevat
Box 3 belast je vermogen op basis van een forfaitair rendement, gemeten op de peildatum van 1 januari. Er geldt een heffingsvrij vermogen, en de exacte regels zijn de afgelopen jaren meermaals aangepast door wetswijzigingen en rechtszaken. Raadpleeg de Belastingdienst voor de actuele bedragen en tarieven in het lopende belastingjaar.
